Kulturore · Durrës
Turë në këmbë në Durrës: rrënoja romake, mure bizantine dhe trashëgimi osmane
3 orë · Nga €24 për person · Deri në 14 persona
Rreth kësaj përvoje
Përshkoni 2000 vjet histori në Durrës: nga Amfiteatri Romak dhe muret e lashta bizantine te xhamitë e periudhës osmane dhe Ballkoni historik i Durrësit mbi Adriatik.
Pika e takimit: Kulla Veneciane, pranë portit
Durrësi është një nga qytetet më të vjetra të Shqipërisë, dhe kjo turë në këmbë ju çon nëpër shtresat e historisë romake, bizantine, veneciane dhe osmane, të mbledhura në një qendër të vogël që përshkohet lehtë në këmbë. Tura nis te Forumi i Anastasit, mbetjet e një sheshi tregtar bizantin dikur plot gjallëri, dhe vazhdon te Termat Romake, një dëshmi e qetë, por mbresëlënëse e origjinës së lashtë të qytetit.
Prej andej kalojmë pranë Xhamisë së Madhe, një shembull i spikatur i arkitekturës fetare të periudhës osmane që funksionon ende sot, para se të arrijmë te perla e qytetit: Amfiteatri i Durrësit. I ndërtuar në shekullin II pas Krishtit, është amfiteatri më i madh në Ballkan dhe një nga monumentet romake më të rëndësishme në Shqipëri.
Rruga vazhdon përgjatë mureve bizantine të qytetit dhe Kullës Veneciane të Durrësit, dëshmitarë të heshtur të perandorive të shumta që sunduan dikur këtë qytet-port në Adriatik. Një ndalesë te Kisha Ortodokse e Apostullit Pal dhe Shën Astit (pranë ndërtesës së BKT-së) tregon larminë fetare të qytetit, para se tura të mbyllet te Ballkoni i Durrësit, një pikë panoramike mbi detin dhe portin. Vendi ideal për të marrë frymë e për të shijuar pamjen pas një dite në këmbë.
Gjatë rrugës, udhërrëfyesi mund t'ju tregojë ku të ndaleni për një byrek pranë qoshes së sufllaqeve te Valuta. Një kafshatë e shpejtë e preferuar nga vendasit, ose shije të tjera vendase sipas dëshirës së grupit.
Itinerari juaj
Kulla Veneciane
Roje e portit që nga shekulli XV, Kulla Veneciane e Durrësit është një fortesë e rrumbullakët 9 metra e lartë, plot histori dhe qëndresë. E ndërtuar mbi një strukturë më të vjetër bizantine si pikë artilerie e armatosur me topa, ajo ngrihet në Sheshin Mujo Ulqinaku, vendi ku forcat vendase bënë një mbrojtje të guximshme kundër trupave pushtuese italiane në vitin 1939. Edhe pse vendasit e mbajnë mend prej kohësh si një kafene e preferuar në tarracë, një restaurim i madh i mbështetur nga BE-ja e ka shndërruar së fundmi këtë monument ikonik në qendrën e parë të interpretimit të trashëgimisë në Shqipëri.
Muret bizantine të qytetit
Të ndërtuara në fund të shekullit V me urdhër të perandorit Anastasi I për të mbrojtur qytetin e tij të lindjes, muret bizantine e kthyen Durrësin në një nga fortesat më të fuqishme të Adriatikut. Dikur ishin aq të gjera sa historiania mesjetare Ana Komnena shkruante se katër kalorës mund të ecnin krah për krah mbi to. Të rindërtuara pas një tërmeti shkatërrimtar në vitin 1273 dhe të përforcuara më vonë nga venedikasit dhe osmanët, rreth një e treta e mureve origjinale mbijeton edhe sot, me lartësi deri në 4,5 metra.
Amfiteatri Romak
I ndërtuar në fillim të shekullit II pas Krishtit, nën perandorin Trajan, Amfiteatri Romak i Durrësit është më i madhi në Ballkan, i ngritur me mjeshtëri në shpatin e një kodre për të strehuar deri në 20 000 spektatorë për lojërat e lashta të gladiatorëve. Pasi një tërmet i shekullit IV u dha fund shfaqjeve në arenë, të krishterët e hershëm ndërtuan një kishëz brenda galerive të tij prej guri, të zbukuruar me mozaikë të rrallë të shekullit VI që ruhen ende sot. I harruar dhe i varrosur nën rrugët e lagjeve të banuara gjatë periudhës osmane, u rizbulua në vitin 1966 nga arkeologu Vangjel Toçi dhe mbetet në listën paraprake të UNESCO-s për Shqipërinë si një thesar i jashtëzakonshëm, i gërmuar vetëm pjesërisht.
Ballkoni i Durrësit (opsional)
I ngritur mbi kodrat sipër qytetit, Ballkoni i Durrësit, i njohur historikisht si Kulla Anzhuine, është një fortifikim mesjetar në majë të kodrës, i ndërtuar nën dinastinë Anzhu, e cila themeloi "Mbretërinë e Arbërisë" në vitin 1272 me Durrësin si kryeqytet. Sot është një nga pikat më të mira në qytet për të parë perëndimin e diellit, me një pamje panoramike ku mund të ndiqni gjithë rrugën e turës: Kullën Veneciane pranë portit, muret e lashta të qytetit, Amfiteatrin Romak poshtë dhe sheshin e xhamisë.
Xhamia e Madhe
Duke zotëruar sheshin qendror, Xhamia e Madhe e Durrësit u ndërtua në vitin 1931, në kohën e Mbretit Zog I, nga arkitektë italianë, në vend të një faltoreje më të vjetër të periudhës osmane, dhe u bë xhamia më e madhe në Shqipëri në atë kohë. Historia e saj pasqyron nga afër historinë moderne të vendit: iu hoq minareja dhe u shndërrua në qendër rinie kur regjimi komunist ndaloi fenë në vitin 1967, dhe më vonë u dëmtua nga tërmeti i vitit 1979. E rihapur në vitin 1993 me një minare të re, sot është Monument Kulture i mbrojtur.
Forumi Bizantin (Forumi i Anastasit)
I ndërtuar rreth fillimit të shekullit VI si dhuratë e perandorit Anastasi I për qytetin e tij të lindjes, Forumi Bizantin (Forumi i Anastasit) ishte dikur zemra madhështore e jetës qytetare në Dyrrahun e lashtë. Ky shesh rrethor mbresëlënës me diametër 40 metra rrethohej nga kolona të hijshme korintase, me një rotondë në qendër që ndoshta mbante një statujë monumentale. Fillimisht mendohej se ishte një treg i thjeshtë (macellum), por gërmimet e reja tregojnë se u ndërtua sipas modelit të Forumit të famshëm të Konstandinit në Konstandinopojë, si vend për qeverisjen, tregtinë dhe kuvendet publike.
Termat Romake
Një kompleks banjash publike romake i shekullit II pas Krishtit, i përdorur deri në shekujt V–VI. Duke pasur parasysh madhësinë, ndoshta ishte pjesë e gjimnazit të qytetit. U zbulua në vitin 1960, gjatë gërmimit të themeleve të Pallatit të Kulturës. Shtrihet në rreth 700 m² dhe nuk është gërmuar kurrë plotësisht. Ndiqni rendin e një banje romake: apodyterium (dhoma e zhveshjes), tepidarium (dhoma e ngrohtë, e ngrohur nga ajri i nxehtë që qarkullonte nën një dysheme të ngritur, hypocaust), frigidarium (dhoma e ftohtë) dhe në fund pishina. Monument Kulture i Kategorisë së Parë që nga viti 1973. Poshtë nivelit romak arkeologët gjetën shtresa helenistike të shekullit III para Krishtit, përfshirë një shtëpi me mozaik.
Pushim për byrek
Bëni një ndalesë të merituar gjatë shëtitjes për t'u rimbushur me ushqimin më të dashur të rrugës në Shqipëri: byrekun. Kjo pite e ngrohtë dhe e kripur bëhet me shtresa shumë të holla petësh, piqet në tava të mëdha të rrumbullakëta dhe shërbehet në feta krokante. Zgjidhni nga mbushjet tradicionale si djathë, spinaq, mish, presh ose qepë e domate. Shoqërojeni fetën me një gotë dhallë të ftohtë, një pije freskuese kosi pak e kripur, për përvojën e plotë vendase.
Kisha Katolike e Shën Lucisë
Si kisha më e vjetër e krishterë ende në këmbë në qytet, Kisha Katolike e Shën Lucisë u ndërtua në vitet 1858–1868 me financim austriak të Habsburgëve, pas një dekreti zyrtar të sulltanit osman Abdylmexhidi I. Gjatë ateizmit të imponuar nga shteti në periudhën komuniste, ndërtesa u shndërrua në teatër kukullash dhe më vonë në magazinë të teatrit të qytetit, megjithëse besimtarët vendas vazhdonin të mblidheshin për t'u lutur në heshtje pranë mureve të saj të jashtme. E restauruar me kujdes në vitin 2017, sot shërben si bashkëkatedrale dhe prehen aty eshtrat e Dom Nikollë Kaçorrit, prift katolik që nënshkroi Deklaratën e Pavarësisë së Shqipërisë më 1912 dhe shërbeu në qeverinë e saj të parë, si dhe relike të martirëve të nderuar shqiptarë.
Katedralja Ortodokse e Apostullit Pal dhe Shën Astit
Simbol i fuqishëm i ringjalljes shpirtërore të Shqipërisë pas komunizmit, Katedralja Ortodokse e Apostullit Pal dhe Shën Astit u përfundua në fillim të viteve 2000, nën drejtimin e Kryepiskopit Anastas. Katedralja nderon dy figura qendrore të historisë vendase: Apostullin Pal, i cili sipas traditës themeloi bashkësinë e parë të krishterë të qytetit gjatë udhëtimeve të tij nëpër Ilirik, dhe Shën Astin, peshkopin e parë dhe shenjtin mbrojtës të Durrësit, i cili u martirizua nën perandorin Trajan në vitin 98 pas Krishtit, sepse nuk pranoi të mohonte besimin. (Fundi i turës: pasi të keni mbaruar turën historike, zbritni pak deri te shëtitorja buzë detit për t'u çlodhur me një kafe pranë detit!)
Çfarë përfshihet
Përfshihet
- Bileta e hyrjes në Amfiteatër
- Udhërrëfyes profesionist vendas
- Itinerar historik i përzgjedhur
Nuk përfshihet
- Ushqimi dhe pijet në pushimin për byrek
- Marrja dhe kthimi nga hoteli
Mirë të dini
- Vishni këpucë të rehatshme. Ka disa shkallë dhe një ngjitje të shkurtër (më e pjerrët drejt pikës panoramike).
- Merrni me vete ujë, kapele dhe krem dielli në verë.
- Për xhaminë dhe kishat, ju lutemi mbuloni shpatullat dhe gjunjët.
- Tura zhvillohet në mëngjes ose pasdite vonë. Pyesni për data private.
Pyetje të shpeshta
Gati të planifikoni udhëtimin tuaj?
Na tregoni kur dëshironi të udhëtoni dhe do t'ju përgjigjemi për të konfirmuar disponueshmërinë. Në këtë fazë nuk kërkohet asnjë pagesë.
Si funksionon
- Na dërgoni datat dhe numrin e personave.
- Ne kontrollojmë disponueshmërinë dhe ju përgjigjemi me email.
- Ju konfirmoni. Në këtë fazë nuk kërkohet asnjë pagesë.
E dobishme para se të niseni: